PDF
Samodzielność jest jednym z celów dzieciństwa. Jednak w społecznościach takich jak środowiska wczesnej edukacji ludzie polegają na sobie nawzajem. Każdy może nauczyć się wspierać innych, jednocześnie dbając o własne potrzeby. Rozwijanie umiejętności samorzecznictwa jest ważne zarówno dla dzieci z niepełnosprawnościami, jak i dla dzieci bez niepełnosprawności. Niniejszy materiał opisuje trzy umiejętności samorzecznictwa: zabieranie głosu, proszenie o pomoc oraz stawianie granic.
Zabieranie głosu
Każde dziecko ma swój sposób zabierania głosu. Może to być mowa, urządzenie do komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC) lub język migowy. Warto zachęcać dzieci do wyrażania swoich opinii i odpowiadania na pytania. Podczas zajęć grupowych nauczyciele mogą przeznaczyć czas na zapytanie dzieci, jak się czują danego poranka. Daje to dzieciom okazję do zabrania głosu i podzielenia się tym, co jest dla nich ważne.
Proszenie o pomoc
Zanim frustracja osiągnie wysoki poziom, warto uczyć dzieci proszenia o pomoc. Może to obejmować zaprogramowanie urządzenia AAC dziecka z użyciem słowa „pomoc”, nauczenie dziecka znaku migowego oznaczającego „pomoc” lub zachęcanie dziecka do mówienia: „Potrzebuję pomocy”.
Dorośli mogą dawać przykład proszenia o pomoc w środowisku edukacyjnym. Na przykład nauczyciel może rozlać mleko przy stole, a następnie zapytać: „Czy ktoś mógłby mi pomóc posprzątać?” Pomocne jest również podsumowanie tego, co się wydarzyło: „Och, rozlałem(-am) mleko, a potem poprosiłem(-am) o pomoc. Annie przyszła mi pomóc. Dziękuję, Annie!”
Szybko reagując, dorośli mogą pokazać dzieciom, że proszenie o pomoc jest skuteczne. Rówieśnicy również mogą być źródłem pomocy. Nauczyciele mogą zachęcać dzieci do reagowania na prośby o pomoc ze strony innych dzieci.
Stawianie granic
Mówienie „nie” jest w porządku. Dzieci mogą uczyć się mówić „nie” rówieśnikom, którzy ich dotykają lub zabierają ich zabawki i materiały. Pomocne są zdania takie jak: „Nie chcę się przytulać” lub „Chcę sam(a) ułożyć puzzle”.
Dorośli mogą pomagać dzieciom w asertywnym wyrażaniu swoich komunikatów, zachęcając je do mówienia w sposób bardziej stanowczy, głośniejszy i pewniejszy. Cichy, łagodny głos może nie być wystarczający w danej sytuacji społecznej. Ćwiczenie przed lustrem może również pomóc dzieciom przygotować swój komunikat. Nauczyciele mogą wykorzystywać odgrywanie ról do demonstrowania stawiania granic. „Zamierzam zbudować dużą wieżę, ale chcę zrobić to sam(a), dobrze, Mario? Możemy bawić się obok siebie, ale budować różne rzeczy”.
Nawet gdy małe dzieci czują się pewnie w wyrażaniu swoich potrzeb, muszą wiedzieć, że nauczyciele nadal są po to, aby wspierać je w zabieraniu głosu, proszeniu o pomoc oraz stawianiu granic.
PDF