Jak pomóc dzieciom w rozwijaniu umiejętności kontrolowania swoich impulsywnych zachowań

Angry preschool boy in striped shirt holding head in hands.

Ekscytacja, radość, złość, frustracja i rozczarowanie to emocje towarzyszące dorastaniu. Nauka o tym, jak i kiedy okazywać emocje nazywa się nauką kontrolowania impulsywnych zachowań. Poniżej podajemy tylko niektóre fakty dotyczące kontrolowania impulsywnych zachowań u dziecka:

Umiejętność kontrolowania impulsywnych zachowań pomaga dzieciom w nawiązaniu i utrzymywaniu przyjaźni z innymi dziecmi.

Dzieciom, które potrafią kontrolować swoją złość i frustrację oraz wyrażać swoje uczucia słowami, łatwiej będzie nawiązać i utrzymać przyjaźnie z rówieśnikami. Może to być również pomocne w budowaniu ich poczucia własnej wartości i osiągnięciu późniejszych sukcesów w szkole.

Doświadczenia z wczesnego dzieciństwa mogą przyczynić się do późniejszych sukcesów w kontrolowaniu impulsywnych zachowań u dzieci.

  • Noworodkom potrzebna jest czułość i poczucie bezpieczeństwa. Jeżeli reagujesz na ich potrzeby z troską i miłością, to jednocześnie budujesz w nich poczucie ufności do otaczającego świata. Uczą się także tego, że ich zachowanie może mieć wpływ na innych.
  • Dzieciom raczkującym należy zapewnić poczucie niezależności i swobody. Zachęć je do tego, by za pomocą kształtującej się mowy próbowały opisać swoje uczucia lub zachowania oraz zachowania innych osób. Umiejętność opisywania zachowań, myśli i uczuć słowami stanowi podstawę w skutecznym kontrolowaniu impulsywnych zachowań u dzieci.
  • Starszaki w przedszkolu uczą się kontroli nad swoimi impulsywnymi zachowaniami takimi jak np. niecierpliwość, gdy czekają na swoją kolejkę w grach i dzielą się zabawkami ze swoimi rówieśnikami. Dzieci w tym wieku coraz częściej posługują się mową, co ułatwia im wyrażanie i kontrolowanie swoich emocji oraz wchodzenie w interakcje z innymi.

Możesz rozwijać umiejętność kontrolowania impulsywnych zachowań u 3-, 4- i 5-latka w następujący sposób:

  • Sugeruj dziecku słowa, których może użyć w celu wyrażenia swoich uczuć. Jeżeli twoje dziecko bawi się lub gra w jakąś grę, zachęć go do używania słów, które wyrażą jego złość, np. „To naprawdę mnie denerwuje!” lub „Nie podoba mi się, gdy w ten sposób grasz w tę grę!”
  • Wyjaśnij, że ranienie innych jest niedopuszczalne. Gdy twoje dziecko złości się podczas gry i popycha lub uderza inne dziecko, weź dziecko na stronę i przypomnij mu, że bicie innych jest niedopuszczalne.
  • Pomóż dziecku w znalezieniu nowych sposobów rozwiązywania problemów. Gdy twoje dziecko pokłóci się z innym dzieckiem podczas zabawy, poproś, aby wykazało więcej cierpliwości w oczekiwaniu na swoją kolejkę i zachęć je do dzielenia się zabawkami.
  • Reaguj słowami na niewłaściwe zachowanie twojego dziecka. Wyjaśnienie dziecku zasad poprawnego zachowania i wytłumaczenie mu konsekwencji złego zachowania, pomoże mu rozwinąć kontrolę nad swoimi emocjami oraz wykształcić dyscyplinę wewnętrzną.
  • Bądź dla dziecka wzorem opanowania kiedy sam odczuwasz stres i frustrację. Twoje dziecko uczy się wielu zachowań poprzez obserwowanie ciebie. Kiedy wykazujesz opanowanie i dyscyplinę wewnętrzną w trudnych sytuacjach, twoje dziecko będzie brać z ciebie przykład.
  • Any opinions, findings, conclusions, or recommendations expressed in this tip sheet are those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the Illinois Department of Early Childhood (IDEC).